Kimi şikayet günlerce beklenebilir, kimi ise saatler içinde değerlendirilmelidir. Bu ayrımı bilmek, hem gereksiz kaygıyı hem de gecikmeyi önler.

Bu yazıda başvuru gerektiren bulgular gruplandırılarak ele alınmakta; hangilerinin planlı randevu, hangilerinin acil değerlendirme gerektirdiği açıklanmaktadır.

Adet Düzeniyle İlgili Şikayetler

Adet döngüsü 21 ile 35 gün arasında değişebilir ve kanama 2 ile 7 gün sürer. Bu aralıkların dışına çıkan durumlar değerlendirilmelidir.

Başvuru gerektiren bulgular: üç aydan uzun süre adet görmemek, döngünün 21 günden kısa olması, kanamanın 7 günü aşması, sık ped değiştirmeyi gerektiren yoğun kanama, iki adet arasında lekelenme.

Adet ağrısı yaygındır ancak günlük yaşamı engelleyecek şiddette olması normal karşılanmamalıdır. Okula ya da işe gidilememesine yol açan ağrı değerlendirilmelidir.

Adet düzensizliğine tüylenme artışı, hızlı kilo değişimi, saç dökülmesi ya da meme başından akıntı eşlik ediyorsa hormonal bir neden araştırılır.

Kanama ile İlgili Durumlar

Kanama şikayetleri kendi içinde farklı önem taşır.

İlişki sonrası kanama, rahim ağzıyla ilgili bir sorunu düşündürebilir ve araştırılmalıdır.

Menopoz sonrası kanama ayrı bir başlıktır. On iki ay adet görmedikten sonra ortaya çıkan her kanama, miktarı ne olursa olsun değerlendirilmelidir. Bir kez görülüp geçmesi durumu değiştirmez.

Gebelikte kanama, hangi haftada olursa olsun başvuru gerektirir.

Baş dönmesi ve çarpıntının eşlik ettiği yoğun kanama, kansızlık gelişmiş olabileceğini gösterir ve beklenmemelidir.

Akıntı ve Enfeksiyon Şikayetleri

Vajinal akıntı her zaman hastalık belirtisi değildir; döngü boyunca miktarı ve kıvamı değişir. Değerlendirme gerektiren durumlar renk, koku ve eşlik eden bulgularla belirlenir.

Başvuru gerektiren bulgular: sarı-yeşil renkli ya da köpüklü akıntı, kötü kokulu akıntı, kaşıntı ve yanmanın eşlik etmesi, idrar yaparken ağrı, ilişki sırasında ağrı.

Tekrarlayan enfeksiyonlar ayrıca ele alınır. Yılda üç ve üzeri mantar enfeksiyonu geçiren kadınlarda altta yatan neden araştırılır; şeker hastalığı bu nedenlerden biri olabilir.

Ağrı Şikayetleri

Kasık ve alt karın ağrısının pek çok nedeni olabilir; jinekolojik, sindirim ve idrar yollarıyla ilgili nedenler birlikte değerlendirilir.

Süregelen pelvik ağrı, aylardır devam eden ve şiddeti değişen ağrıdır. Endometriozis, yapışıklıklar ve kas kaynaklı nedenler araştırılır.

İlişki sırasında ağrı, sıklıkla dile getirilmeyen ama değerlendirilmesi gereken bir şikayettir. Enfeksiyon, endometriozis, vajinal kuruluk ve pelvik taban kas gerginliği gibi nedenleri olabilir.

Ani başlayan şiddetli kasık ağrısı ise farklıdır ve beklenmeden değerlendirilmelidir; bu konuya aşağıda ayrıca değinilmektedir.

Meme ile İlgili Bulgular

Meme değerlendirmesi bu bölümün kapsamındadır.

Başvuru gerektiren bulgular: ele gelen sertlik ya da kitle, meme derisinde çekinti veya portakal kabuğu görünümü, meme başının içe dönmesi, meme başından kendiliğinden gelen akıntı, tek taraflı ve süregelen ağrı.

Adet öncesi meme hassasiyeti yaygındır ve genellikle hormonal dalgalanmaya bağlıdır; adet sonrası geçmesi beklenir.

Gebelikle İlgili Başvurular

Gebelik şüphesinde ilk adım gebelik testidir. Test pozitifse altıncı ile sekizinci hafta arasında başvuru önerilir; bu dönemde gebeliğin rahim içinde olduğu ve kalp atışının varlığı doğrulanır.

Gebelik takibi sırasında ortaya çıkan bazı bulgular beklenmeden değerlendirilmelidir: kanama, şiddetli karın ağrısı, su gelmesi, bebek hareketlerinde belirgin azalma, şiddetli baş ağrısı ile birlikte görme bulanıklığı, ani ve belirgin ödem, yüksek ateş.

Otuz yedinci haftadan önce başlayan düzenli kasılmalar da başvuru nedenidir.

Ankara Kadın Doğum Doktoru tarafından yürütülen gebelik takibinde bu bulgular her kontrolde hatırlatılır.

Beklemeden Başvurulması Gereken Durumlar

Bazı tablolar planlı randevu beklemeye uygun değildir.

Ani başlayan şiddetli kasık ağrısı, özellikle bulantı, kusma ve baygınlık hissiyle birlikteyse önemsenmelidir. Yumurtalık kistinin dönmesi ya da dış gebelik gibi durumları düşündürebilir.

Gebelikte kanama ve karın ağrısı birlikteyse, dış gebelik olasılığı nedeniyle hızla değerlendirilmelidir.

Yüksek ateş ile birlikte kasık ağrısı ve akıntı, pelvik enfeksiyonu düşündürür.

Kontrol edilemeyen yoğun kanama, saatte bir ped değiştirmeyi gerektiriyorsa beklenmemelidir.

Doğum sonrası dönemde yüksek ateş, aşırı kanama, bacakta tek taraflı şişlik ve ağrı, memede sertlik ve kızarıklık acil değerlendirme gerektirir.

Gebelik Planlayanlar

Şikayet olmadan da başvurulan durumlardan biri gebelik hazırlığıdır. Gebelik öncesi görüşmede kronik hastalıklar gözden geçirilir, kullanılan ilaçların gebelikte uygunluğu değerlendirilir ve folik asit desteği başlanır.

Bu görüşmenin gebelikten en az üç ay önce yapılması önerilir. Aşı durumu ve bulaşıcı hastalık taraması da bu kapsamda planlanır.

Bir yıldır korunmasız ilişkiye rağmen gebelik oluşmamışsa değerlendirme önerilir. Kadının yaşı otuz beşin üzerindeyse bu süre altı aya iner.

Doğum Kontrol Danışmanlığı

Yöntem seçimi için başvuru da yaygındır. Seçenekler arasında haplar, rahim içi araçlar, iğneler ve bariyer yöntemleri bulunur.

Yöntem seçilirken yaş, sigara kullanımı, kronik hastalıklar, emzirme durumu ve gelecekteki gebelik planları değerlendirilir. Her yöntem her kadın için uygun değildir.

Kullanılan yöntemle ilgili yan etki yaşandığında da başvurulmalıdır; genellikle alternatif bir seçenek bulunabilir.

Ankara Kadın Doğum polikliniğinde bu danışmanlık rutin kontrollerin bir parçası olarak verilebilir.

Şikayet Olmadan Yapılan Kontroller

Yıllık jinekolojik kontrol, şikayet olmasa da önerilen bir uygulamadır. Bu kontrolde muayene, ultrason ve yaşa uygun tarama testleri planlanır.

Rahim ağzı kanseri taraması belirli yaş aralığında ve belirli sıklıkta yapılır. Meme değerlendirmesi ve mamografi takvimi de bu görüşmede gözden geçirilir.

Menopoz dönemindeki kadınlarda kemik sağlığı ve kalp-damar risk değerlendirmesi eklenir.

Yaş Gruplarına Göre Başvuru Nedenleri

Ergenlik: On beş yaşına kadar adet görmemek, adet düzensizliğinin uzun süre devam etmesi, şiddetli adet ağrısı, aşırı tüylenme. Bu yaş grubunda muayene yaklaşımı farklıdır; çoğu zaman iç muayene yapılmaz.

Üreme çağı: Gebelik takibi, doğum kontrol danışmanlığı, adet düzensizliği, akıntı şikayetleri, kısırlık araştırması.

Menopoz geçiş dönemi: Düzensiz kanamalar, sıcak basması, uyku sorunları, vajinal kuruluk.

Menopoz sonrası: Kanama, idrar şikayetleri, sarkma hissi, kemik sağlığı değerlendirmesi.

Çekingenlik Nedeniyle Ertelenen Şikayetler

Bazı şikayetler dile getirilmekte zorlanıldığı için yıllarca ertelenir. İdrar kaçırma, ilişki sırasında ağrı, cinsel isteksizlik ve sarkma hissi bu grupta yer alır.

Bu şikayetlerin ortak özelliği, tedavi edilebilir olmalarıdır. İdrar kaçırma yaşlanmanın kaçınılmaz sonucu değildir; pelvik taban egzersizlerinden cerrahiye uzanan seçenekler bulunur.

Bu konuların konuşulması muayenenin doğal parçasıdır ve hekim için olağandır.

Başvuru Öncesi Hazırlık

Randevuya giderken son adet tarihinizi bilmeniz gerekir. Adet düzeninizi birkaç aydır kaydediyorsanız bu kayıt değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Yanınızda bulunması yararlı olanlar: önceki tetkik sonuçları, ultrason ve smear raporları, geçirilmiş ameliyat belgeleri, kullandığınız ilaçların listesi.

Şikayetinizin ne zaman başladığını, hangi durumlarda arttığını ve günlük yaşamınızı nasıl etkilediğini önceden düşünmeniz görüşmeyi verimli kılar.

Merak ettiğiniz soruları yazmanız, muayene sırasında unutulmasını önler.

Doğru Bölüme Başvurmak

Kadın üreme sistemiyle ilgili şikayetler bu bölümün kapsamındadır. Ancak bazı durumlarda başka bölümlerle iş birliği gerekir.

İdrar kaçırma ve mesane şikayetleri üroloji ile ortak değerlendirilebilir. Meme cerrahisi gerektiren durumlar genel cerrahiye yönlendirilir. Hormonal bozukluklarda endokrinoloji görüşü alınabilir.

Hangi bölümün ilgilendiğinden emin olamadığınızda ilk başvuruda yönlendirme yapılır.

Ankara Kadın Doğum Doktorları tarafından yapılan değerlendirmede gerekli görüldüğünde ilgili bölüme yönlendirme sağlanır.

Kadın Doğum Ankara başvurularında erken değerlendirmenin, hem tanının netleşmesi hem tedavi seçeneklerinin genişliği açısından katkı sağladığı bilinmelidir.

Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Şikayetlerinizin değerlendirilmesi için bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurmanız önerilir.