Dünya Sağlık Örgütü, 2020 yılında 619 milyon kişinin bel ağrısı yaşadığını; bu sayının 2050'de 843 milyona çıkmasının beklendiğini bildiriyor. Örgüte göre bel ağrısı, küresel ölçekte engelliliğin tek başına en büyük nedeni ve rehabilitasyondan en çok kişinin yararlanabileceği tablo. Vakaların yaklaşık yüzde 90'ı "spesifik olmayan" bel ağrısı; yani görüntülemede tek bir yapısal lezyona bağlanamıyor.

Aynı yükün önemli bir kısmı çalışma hayatından geliyor. Lancet Rheumatology'de yayımlanan Global Burden of Disease analizine göre bel ağrısına bağlı yaşam yılı kaybının yüzde 38,8'i mesleki ergonomik faktörler, sigara ve yüksek beden kitle indeksine atfediliyor. Aralık 2023'te yayımlanan ilk DSÖ kılavuzu da kronik bel ağrısında egzersiz ve eğitimi öne çıkarıyor; rutin görüntüleme, yatak istirahati ve bazı pasif cihaz uygulamalarını rutin bakımın parçası olmaktan çıkarıyor.

Bu tablonun Türkiye'de en görünür yüzünün masa başı çalışanlar olduğunu belirten Ataşehir merkezli Osteopat Fizyoterapist Mustafa Kurt, klinikte bel ağrısı başvurusunun artık "ağır iş" profilinden "uzun oturuş" profiline kaydığını söyledi.

"SANDALYE SUÇLU DEĞİL, HAREKETSİZLİK SUÇLU"

Kurt şu değerlendirmede bulundu:

"İnsanlar doğru sandalyeyi, bel yastığını, monitör yüksekliğini arıyor. Bunlar işe yarar ama asıl kırılma, sekiz saat boyunca neredeyse hiç kalkmamak. Bel, yük taşımak için evrilmiş bir yapı; saatlerce sabit kalmak için değil. Kaslar kapanıyor, kalça esnekliği azalıyor, kişi ayağa kalkınca bel tek başına bütün işi yapıyor. Ağrı çoğu zaman o anda değil, günün sonunda veya ertesi sabah ortaya çıkıyor."

Başvurunun gecikmesinin tabloyu değiştirdiğini vurgulayan Kurt, sözlerine şöyle devam etti:

"İlk iki hafta 'geçer' diye bekleyen, ardından ağrı kesiciyle idare eden kişi, üçüncü aya geldiğinde artık yalnızca bel ağrısıyla gelmiyor. Uyku bozulmuş, işe gitmek zorlaşmış, hareket korkusu oluşmuş oluyor. DSÖ'nün de söylediği gibi bu noktada tek bir iğne ya da tek bir seans yetmiyor; kişiyi yeniden hareket ettirecek bir programa ihtiyaç var."

"GÖRÜNTÜ, ŞİKAYETİN YERİNE GEÇMİYOR"

Manyetik rezonans sonucunun tek başına karar vermemesi gerektiğini aktaran Kurt, şunları kaydetti:

"Ağrısı olmayan insanlarda da disk bulgusu çıkabiliyor. Bu yüzden filmi okuyup kişiyi okumamak en sık yaptığımız hata. Klinik değerlendirmede oturuş, kalkış, eğilme, kalça hareketi ve gövde kontrolüne bakıyoruz. Tedavi de buradan kuruluyor: kısa süreli rahatlama değil, belin günlük yükü taşıyacak hale gelmesi. Bel ağrısıyla gelenlerin kabaca üçte ikisi masa başı veya hibrit çalışan; oturuş ve kalkış öyküsü dosyanın ilk cümlesi."

Erken dönemde yapılacak işin karmaşık olmadığını belirten Kurt, "Saatte bir ayağa kalkmak, öğle arasında on dakikalık yürüyüş ve bel-kalça çevresine iki-üç basit egzersiz; çoğu kişide ilk kırılma bu üçlüyle geliyor. Fizyoterapi, bunu kişiye özel hale getirip sürdürülebilir kılmak" ifadelerini kullandı.

"AMAÇ AĞRIYI SUSTURMAK DEĞİL"

Kurt sözlerini şöyle sonlandırdı:

"Ofis bel ağrısında başarı, seans bittiğinde ağrının azalması değil; kişi cuma akşamı evde yatmadan pazartesi masaya dönebilmek. Hedefimiz ağrıyı bastırmak değil, belin tekrar işe yaramasını sağlamak. Bu da istirahatle değil, ölçülü ve düzenli hareketle oluyor."

Bel ağrısında fizyoterapi yaklaşımına ilişkin bilgiler Fzt. Mustafa Kurt tarafından yayımlanıyor.