Süreç kaza yerinde tutulan belgelerle başlar, sigorta şirketine yapılan yazılı başvuruyla devam eder ve gerekirse mahkeme ya da tahkim aşamasında sonuçlanır. Bu yazıda tazminat sürecinin aşamalarını, belirleyici süreleri ve sık yapılan hataları sade bir dille özetliyoruz. Anlatılanlar genel bilgi niteliğindedir ve her dosyanın koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.

Kaza Anında Yapılması Gerekenler

Hak kaybını önleyen en önemli adım, olayın ilk dakikalarında doğru belge toplamaktır. Yaralanma varsa önce 112 aranmalı, ardından kolluk çağrılmalıdır. Yaralanmalı veya ölümlü kazalarda tutanağı taraflar değil kolluk görevlileri düzenler. Maddi hasarlı kazalarda ise sürücüler anlaşırsa ortak tutanak doldurabilir. Tutanaktaki kusur anlatımı sonradan değiştirilmesi zor bir kayıt olduğundan imzalamadan önce dikkatle okunmalıdır.

Kazadan sonra aşağıdaki belge ve bilgilerin toplanması, hem sigorta başvurusunu hem de olası bir davayı kolaylaştırır. Bunların bir kısmı kısa sürede kaybolabildiği için ilk günlerde eksiksiz saklanması önerilir.

• Araçların, yolun, fren izlerinin ve trafik levhalarının fotoğrafları
• Karşı tarafın ruhsat, sürücü belgesi ve zorunlu sigorta poliçesi bilgileri
• Tanıkların adı ve telefon numaraları
• İlk muayene raporu ve hastane kayıtları
• Çevredeki iş yerlerinin kamera kayıtları, çünkü bu kayıtlar kısa sürede silinebilir

Sigorta Şirketine Yazılı Başvuru

Zorunlu trafik sigortası, kusurlu aracın işletenin sorumluluğunu karşılar. Karayolları Trafik Kanunu'nun 97. maddesine göre zarar gören, dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunmak zorundadır. Sigorta kuruluşu başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde yazılı cevap vermezse veya verdiği cevap talebi karşılamazsa zarar gören dava açabilir ya da Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurabilir. Başvurunun tarihini ispat etmek için noter, kayıtlı elektronik posta veya iadeli taahhütlü posta gibi yöntemler tercih edilmelidir.

Tedavi giderleri bakımından ayrı bir kural da vardır. Trafik kazaları nedeniyle sağlık kuruluşlarının sunduğu hizmetlerin bedeli, kazazedenin sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır. Bu nedenle sosyal güvencesi bulunmayan kazazede de tedavisini geciktirmemelidir.

Kusur Oranı Tazminatı Nasıl Etkiler?

Tazminat tutarı, zararın büyüklüğü kadar kusur oranına da bağlıdır. Zarar gören kazada kısmen kusurluysa Türk Borçlar Kanunu'nun 52. maddesi uyarınca hâkim tazminatı indirebilir. Kusur oranı kolluk tutanağı, kamera kayıtları, tanık beyanları ve gerektiğinde mahkemenin görevlendireceği bilirkişi raporuyla belirlenir.

Bilirkişi raporuna süresi içinde ve gerekçeli itiraz edilmemesi, uygulamada en sık karşılaşılan hak kaybı nedenlerinden biridir. Rapordaki kusur dağılımı, hız ve mesafe değerlendirmesi ile kaza anına ilişkin kabuller bu aşamada kontrol edilmelidir.

Trafik Kazası Tazminat Kalemleri Nelerdir?

Bedensel zarar doğuran kazalarda tazminat tek bir tutardan oluşmaz, birden çok kalemin toplamıdır. Türk Borçlar Kanunu'nun 54. maddesi bedensel zararlar arasında tedavi giderlerini, kazanç kaybını, çalışma gücünün azalmasından doğan kayıpları ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıpları sayar. Manevi tazminat ise aynı Kanunun 56. maddesine göre hâkimin olayın özelliklerini gözeterek takdir ettiği bir bedeldir.

Kalemlerin yaklaşık büyüklüğünü görmek isteyenler trafik kazası tazminat hesaplama aracından yararlanabilir. Araç yalnızca fikir verir ve mahkemenin atayacağı bilirkişinin yapacağı hesabın yerine geçmez.

Trafik Kazası Tazminatında Zamanaşımı ve Yetkili Mahkeme

Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Kaza aynı zamanda ceza kanununda daha uzun zamanaşımı öngörülen bir suç oluşturuyorsa bu daha uzun süre uygulanır. Süreler kaçırıldığında dava hakkı büyük ölçüde zayıfladığı için kaza tarihi ve rapor tarihleri baştan not edilmelidir.

Dava, sigortacının şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde ya da kazanın meydana geldiği yer mahkemesinde açılabilir. Bu seçenekler, zarar görene dosyayı kendisine en uygun yerde yürütme imkânı verir.

İbraname ve Anlaşmalarda Dikkat Edilecek Noktalar

Sigorta şirketinden gelen hızlı ödeme tekliflerinde imzalanan ibraname, ileride ek talep ileri sürmeyi güçleştirebilir. Karayolları Trafik Kanunu'nun 111. maddesi, tazminat miktarına ilişkin olup yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşmaların yapıldıkları tarihten başlayarak iki yıl içinde iptal edilebileceğini öngörür. Ancak bu yol ayrıca dava gerektirir ve sonucu önceden bilinemez.

Bu nedenle özellikle kalıcı sakatlık ihtimali bulunan yaralanmalarda tedavi süreci tamamlanmadan ve maluliyet oranı netleşmeden hiçbir belge imzalanmamalıdır. Teklif edilen tutarın hangi kalemleri kapsadığı yazılı olarak sorulmalıdır.

Hukuki Destek Ne Zaman Gerekir?

Sigorta yazışmaları, bilirkişi raporları ve sürelerin takibi aynı anda yürütüldüğünde dosya yönetimi zorlaşabilir. Belgeleri bir trafik kazası avukatı ile birlikte incelemek, kusur oranı, maluliyet raporu ve başvuru tarihleri bakımından riskleri erken görmeyi sağlar. Kazanın veya ikametin İstanbul'da olduğu dosyalarda yetkili mahkemeyi ve belge listesini netleştirmek için İstanbul avukat desteği almak da gereksiz süre kaybını önler.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Süreler, belgeler ve tutarlar her olayda ayrıca değerlendirilmelidir.